Sırp Cumhuriyeti’nin Başbakanı: Rusya’ya yaptırım sözkonusu değil

Sırp Cumhuriyeti Radyo Televizyonu’na (RTRS) konuşan Cvijanovic, medyada yer alan “Bosna Hersek Devlet Başkanlığı Kurulu Sırp üyesi Milorad Dodik’in Rusya’ya yaptırımları desteklediğine” yönelik haberlerin gerçeği yansıtmadığını söz etti.

Cvijanovic, “Bosna Hersek Devlet Başkanlığı Kurulu, Rusya’ya yaptırımlar üzerine konuşmadı, bu bir tartışma konusu olmadı. Rusya’ya yaptırım kelam konusu değil” dedi.

‘Putin’den değil, Sırp Cumhuriyeti halkından yürek alıyorum’

“Rusya Devlet Lideri Vladimir Putin’den aldıkları cüretle Batı Balkanlar’da istikrarı ve güvenliği tehdit ettiği” gerekçesiyle hakkında yaptırım kararı çıkarılan Cvijanovic, “Putin’den cüret almıyorum. Sırp Cumhuriyeti halkından yürek alıyorum ve onlar için çalışıyorum. Sırp Cumhuriyeti, Bosna Hersek’in anayasasına hürmet duyulmasını bekliyor” dedi.

‘Doğru konuşana yaptırım’ eleştirisi

Cvijanovic, “Sırp Cumhuriyeti entitesi kurumları, Sırplardan nefret edenler hariç kimseye rahatsızlık vermiyor. Bosna Hersek’te doğruyu konuşanlara yaptırım uyguluyorlar” sözünü kullandı.

Ülkesinde “içsel” sorunların olduğunu kabul ettiğini kaydeden Cvijanovic, bunların dış ülkelerin karışmasını gerektirecek kadar büyük olmadığını söyledi.

Kendisine yönelik yaptırımları eleştiren Cvijanovic, şunları kaydetti:

“Yaptırım uygulayanlar, Bosna Hersek’teki hakikati anlamaya hazır değiller. Ülkedeki sıkıntıları çözemeye yönelik umarları olmadığı için yaptırım yapma istikametinde adımlar atıyorlar. Bilhassa bu yaptırımların ‘bölgesel barış ve istikrarı sağlamak’ ismi altında uygulanıyor olması utanç verici.”

‘Dışardan müdahale etmek isteyenler için bir araç’

Bosna Hersek’teki Yüksek Temsilcilik Ofisi’nin (OHR) varlığını eleştiren Cvijanovic, “OHR, Bosna Hersek’te yaşananlara dışarıdan müdahale etmek isteyenler için ‘araç’ haline geldi. Kanunları değiştiren ve uygulayan, insanları askıya alan bir ‘yabancının’ olduğu demokratik bir ülkenin olması mümkün değil. Demokratik bir toplumda OHR’nin yeri yok” değerlendirmesinde bulundu.

Bosna Hersek Yüksek Temsilcisi Christian Schmidt‘in, yüksek temsilci olmak için gerekli resmi süreçleri geçmediğini savunan Cvijanovic, “Schmidt, bizim insanlarımızı vazifeden alamaz. Yapılmak istenen bu olsa da buna hakkı yok. Bu durumda, Bosna Hersek’in Avrupa Birliği (AB) yolundaki ilerleyişinden de çok şüpheliyim” dedi.

Ne olmuştu?

İngiltere Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada, Dodik ve Cvijanovic’e Bosna Hersek devletinin meşruiyetini ve fonksiyonelliğini baltalama teşebbüsleri nedeniyle yaptırım kararı alındığı belirtilmişti.

Açıklamada, karar kapsamında Dodik ve Cvijanovic’e seyahat yasağı getirileceği ve mal varlıklarının dondurulacağı kaydedilmişti.

Dodik’in, bölücü, tehlikeli ve milliyetçi telaffuzlar kullanarak iç ve bölgesel barışı baltaladığının altı çizilen açıklamada, kendisinin etnik nefreti ve soykırım inkarını teşvik ettiği tabir edilmişti.

Açıklamada, Cvijanovic’in ise savaş hatalılarını alenen yücelttiğine ve Srebrenitsa’daki soykırımı reddettiğine işaret edilmişti.

Açıklamada görüşlerine yer verilen İngiltere Dışişleri Bakanı Liz Truss da iki siyasalın, Bosna Hersek’te sıkıntı kazanılmış barışı taammüden baltaladığını, Rusya Devlet Lideri Vladimir Putin‘den aldıkları hamasetle Batı Balkanlar’da istikrarı ve güvenliği tehdit ettiğini bildirmişti.

Truss, kelam konusu yaptırım kararıyla, barış düşmanlarından hesap sorulacağını gösterdiklerini belirterek, “Dodik ve Cvijanovic’in aksiyonları ve telaffuzları, 26 yıldır zahmetle kazanılmış barış ve istikrarı tehdit ediyor ve 1995’te düşmanlıkları sona erdiren Dayton Barış Muahedesi’ni baltalıyor” sözünü kullanmıştı.

‘Toprak bütünlüğü pazarlık konusu edilemez’

Bosna Hersek Yüksek Temsilcisi Christian Schmidt, yaptığı açıklamada, İngiltere’nin yaptırım kararlarının, Sırp Cumhuriyeti ve halkı için değil, Dodik ve Cvijanovic için alındığını belirterek, “Dodik ve Cvijanovic, Sırp Cumhuriyeti halkı başta olmak üzere, tüm halkların uygunluğu için öngörülen diyalogdan uzak durdular” demişti.

Schmidt, Dodik ve Cvijanovic’in diyalog yerine Dayton Barış Mutabakatı ve Bosna Hersek Anayasası’na ziyan vermeyi seçtiklerini söylemişti.

Dodik ve Cvijanovic’in söylediklerinin ve hareketlerinin karşılıksız kalmayacağını söz eden Yüksek Temsilci Schmidt, “Bu yaptırımlar, Amerika’nın ocakta başlattığı yaptırımların devamıdır. Kimse Bosna Hersek’in egemenliği ve toprak bütünlüğü hakkında pazarlık edemez. Devlet kurumlarını zayıflatmaya yönelik kalkışmalar kabul edilemez” diye konuşmuştu.

ABD idaresi de Dodik’e yaptırım kararı almıştı

Avrupa Parlamentosu, AB Kurulu’nu, Milorad Dodik ve ortakları için “Bosna-Hersek’teki ayrılıkçı politikaları” nedeniyle yaptırım uygulamaya çağırmıştı.

ABD idaresi, Dodik’i, yolsuzluk yaptığı ve Bosna Hersek’in istikrarı ile toprak bütünlüğünü tehdit ettiği gerekçesiyle yaptırım listesine almıştı.

Bosna Hersek Yüksek Temsilciliği nedir?

Bosna Hersek’te 1992-1995 yıllarında yaşanan savaşı sonlandıran Dayton Barış Muahedesi ile oluşturulan OHR, memleketler arası toplum ismine Bosna Hersek’te barış mutabakatının uygulanmasını denetliyor. Yüksek Temsilcilik tıpkı vakitte ülkede faaliyet gösteren milletlerarası kurumların etkinliklerini koordine ediyor.

Birleşmiş Milletlere (BM) her yıl Bosna Hersek’teki gelişmeler ve sıkıntılarla ilgili rapor da sunan Yüksek Temsilci, “Bonn Yetkileri” olarak bilinen geniş yetkilere sahip. Yüksek Temsilci, Devlet Başkanlığı Kurulunun üyeleri dahil olmak üzere ülkede barışın uygulanmasına mahzur olan bireyleri vazifeden alabiliyor, gereksinim durumunda yasa da çıkartabiliyor.

Misyon müddeti Temmuz 2021 sonunda dolan Valentin Inzko, kendisinden uzun müddettir beklenen “soykırımın inkarının cezalandırılmasına ait yasa”nın, Bosna Hersek Parlamenterler Meclisi’nde yapılacak oylamaya kadar süreksiz olarak yürürlüğe girmesini onaylamıştı.

Vazife müddeti biten Valentin Inzko’nun yerine Christian Schmidt atanmıştı.