Türkiye ikna olur da ABD Senatosu’nda ne olacağı bilinmez

Finlandiya ile İsveç’in Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırısını münasebet göstererek NATO’ya katılacaklarını duyurması, Türkiye’nin bu iştirake onay vermeyeceğini söylemesiyle hiç beklenmedik bir “mini kriz”e yol açtı. Cumhurbaşkanlığı da yapan AKP Genel Lideri Recep Tayyip Erdoğan, bilhassa İsveç’in “Türkiye’ye yönelik terörün sorumlularına kucak açtığı”nı ileri sürüyor. Erdoğan’ın terörist örgütlere dayanak vermekle suçladığı İsveç de 2019 yılında AB’yi, Barış Pınarı Harekatı nedeniyle eleştirdiği Türkiye’ye silah ambargosu uygulamaya çağırmıştı. Ayrıyeten Türkiye’yi “Suriye’de terör örgütlerine takviye vermekle” suçlayan AB üyeleri ortasında İsveç de yer alıyordu.

Erdoğan’a yarayacak

Adayların ittifaka kabul edilmeleri, üyelerin oybirliğiyle onayını gerektiriyor, malum. Bu nedenle Erdoğan’ın ismi geçen iki ülkenin adaylıklarını onaylamaya sıcak bakmaması değerli bir koza sahip olduğu manasına geliyor. Evvel esip, gürleyip sonra da dediklerinin tam aykırısını yaptığı için İsveç ya da Finlandiya’ya yönelik bu tersliğini sürdürebilir mi Erdoğan emin değilim. İsveç’i “terörü desteklemekten” vazgeçiremez, bu kesin. Ayrıyeten görüşmeyi “dört gözle” beklediği anımsanırsa, ABD Lideri Joe Biden’ın direkt devreye girmesiyle tavrından pekala vaz geçebilir de. Aslında “adaylıkları veto edeceğiz” de demedi Erdoğan. Yani pazarlık yapacak muhakkak ki. Şunu da belirtmeden edemeyeceğim; çok şanslı biri Erdoğan, iki ülkeye yönelik “terör destekçisi” suçlaması, hepsini HDP üzerinden PKK ile işbirliği yapmakla suçladığı muhalefet partileri karşısında puan almasına da yarayabilir. Bunu anlayacağız yakın vakitte.

Şu iki ülkeye dönelim biz; İsveç ile Finlandiya, Türkiye’yi iknaya uğraşsınlar fakat dikkatlerini ABD Senatosu’na versinler bence. Zira orada da onları bekleyen zorluklar var. ABD Senatosu’ndan da onay almaları gerekecek bu iki ülkenin, bu da en az üçte iki çoğunluk gerektirir. Şayet ikinci devir de seçilebilseydi NATO’dan çıkmak isteyebileceği ileri sürülen eski Lider Donald Trump’ın “mali yükünü bizden diğer yüklenen yok” diyerek soğuk baktığı İttifak’ın genişlemesinin “kışkırtıcılık” olduğunu düşünen çok sayıda Cumhuriyetçi var Senato’da. Aslında Trump’ın 2020’nin başlarında, NATO’nun Doğu Avrupa’dan çok Orta Doğu’ya hakikat yayılmasına takviye verdiği de biliniyor.

Bakalım ne olacak?

1999’da Polonya, Çek Cumhuriyeti ile Macaristan’ın, 2004’de de yedi eski Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB) üyesi ülkenin iştirakine hiç firesiz onay veren Senato bu kere birebir tavrı alır mı, göreceğiz. Cumhuriyetçi Senatör John Warner örneğin NATO’nun genişlemesinden şikayetçi. Bu nedenle NATO’ya yeni üye alımını üç yıl yasaklayacak bir yasa değişikliği önerisi sundu. Kabul edilmedi lakin teklife verilen 41 oy çok değerli bir gösterge. Eski Dışişleri Bakanı Henry Kissinger ile “Karanlıklar Prensi” Zbigniew Brzezinski, Ukrayna’nın askeri ittifaklara katılmak yerine Batı ile diğer biçimlerde işbirliği yapmasını, Finlandiya’nın da tarafsız kalmayı sürdürmesini savunmuşlardı yakın vakitlerde. 2015’deki seçim kampanyası sırasında Ukrayna’nın potansiyel üyeliği konusunda Trump’ın “katılsa da katılmasa da umurumda” değil dediğini de ekleyelim. Trump üç yıl sonra da eski Yugoslavya cumhuriyetlerinden Karadağ’ın NATO’ya katılmasının da uygun bir fikir olmadığını söylemişti. Bu ortada 2024’de yine Lider olursa Trump’ın ABD’yi NATO’dan çıkarabilme mümkünlüğü çok güçlü.

Daha geçen hafta, ABD Kongresi’nde de Cumhuriyetçilerin bir birçok NATO’ya dayanağın vurgulandığı bir karara, farklı münasebetlerle de olsa ret oyu verdiler. Bunlar Finlandiya ile İsveç’in NATO üyeliğinin onaylanmasının ABD Senatosu’nda da epey tartışma yaratacağının işaretleri.

Senato’da muhtemelen iki ülkenin NATO üyeliğine onay çıkacak lakin bu evvelki onaylamalar kadar sakin geçeceğe benzemiyor. O nedenle onayın sakince, süratlice yapılabilmesi için İsveç ile Finlandiya ABD’yi ikna etmeliler.

Türkiye ikna edilir kesinlikle.